Con cái của những thiên tài vĩ đại nhất thế giới phần lớn là những người rất bình thường, vì sao?
Phunuduongthoi.vn – Có một sự thật ít khi được nhắc đến, nhưng lại rất cần được nói ra một cách công bằng: con cái của những thiên tài vĩ đại nhất thế giới phần lớn là những người rất bình thường.
Và điều đó không phải là thất bại, càng không phải là điều đáng xấu hổ. Nó chỉ đơn giản là quy luật tự nhiên của con người.
Trường hợp thường được lấy làm ví dụ nhất là con của Albert Einstein – người được xem là bộ óc vĩ đại bậc nhất của nhân loại thế kỷ XX.
Einstein có ba người con: Lieserl, Hans Albert và Eduard. Nhưng điều ít người biết là, trong số đó, không chỉ không có ai trở thành thiên tài nối nghiệp cha mình, mà hai người con còn có cuộc đời thực sự “không bình thường” theo nghĩa y khoa và xã hội.
Lieserl, người con gái đầu, gần như biến mất khỏi lịch sử. Các tài liệu cho thấy khả năng rất cao bà mất sớm hoặc được cho làm con nuôi, và cuộc đời của bà đến nay vẫn là một khoảng trống đầy ám ảnh trong tiểu sử Einstein. Eduard Einstein, người con trai út, mắc bệnh tâm thần phân liệt.
Ông phải điều trị dài hạn và sống phần lớn cuộc đời trong bệnh viện tâm thần tại Thụy Sĩ, không thể sống độc lập, không thể làm việc như một người bình thường, và qua đời trong cô đơn. Đây không phải là câu chuyện của một “người thừa kế thiên tài”, mà là một bi kịch rất thật, rất mong manh, rất con người.
Hans Albert Einstein, người con được xem là “ổn định” nhất, trở thành một kỹ sư thủy lực, một trí thức nghiêm túc, có học vấn, có sự nghiệp đáng kính. Nhưng ông cũng không mang dấu ấn thiên tài, không có phát minh làm thay đổi thế giới, không để lại một di sản mang tính cách mạng. Ông sống một cuộc đời trí thức bền bỉ, lặng lẽ, giống như hàng triệu người có học vấn khác trên thế giới. Và điều đó, tự thân nó, không có gì sai cả.
Điều này càng trở nên đáng suy ngẫm khi ta nhìn sâu hơn vào người mẹ trong gia đình ấy. Vợ của Albert Einstein hoàn toàn không phải là một người phụ nữ tầm thường. Mileva Marić là một trong số rất ít phụ nữ thời đó được học vật lý và toán học ở trình độ cao tại ETH Zurich.
Bà nổi tiếng là thông minh, có tư duy toán học tốt, từng học cùng lớp và ngang trình độ học thuật với Einstein trong những năm đầu. Nhiều tài liệu lịch sử cho thấy Mileva có vai trò trí tuệ nhất định trong giai đoạn đầu sự nghiệp khoa học của Einstein, dù đóng góp của bà về sau không được ghi nhận đầy đủ.
Nói cách khác, đây không phải là trường hợp “cha thiên tài – mẹ bình thường”. Ngược lại, đó là một cặp đôi trí thể hiếm hoi của thời đại. Và vậy mà, con cái của họ vẫn có thể không xuất chúng, thậm chí mang bệnh lý nặng nề. Điều này cho thấy một sự thật mà xã hội thường cố tình quên đi: thiên tài không phải là thứ có thể di truyền một cách cơ học.
Trí tuệ xuất chúng là kết quả của một tổ hợp hiếm hoi giữa di truyền, cấu trúc não bộ, môi trường lịch sử, thời đại, và cả những “ám ảnh” nội tâm không thể sao chép. Ngay cả khi mang cùng dòng máu, con cái của thiên tài vẫn là những cá thể độc lập, với giới hạn, khả năng và con đường riêng.
Không chỉ Einstein. Con cái của “Phù thủy Menlo Park” Thomas Edison cũng không ai có thể kế thừa di sản phát minh khổng lồ của cha mình; người con cả của ông thậm chí từng phải vật lộn với những thất bại kinh doanh đau đớn. Con cháu của Charles Darwin phần lớn sống đời học thuật hoặc đời sống trung lưu. Gia đình của Mozart, Beethoven hay Tolstoy cũng không sinh ra một chuỗi thiên tài nối tiếp. Lịch sử chưa bao giờ vận hành theo logic “cha là vĩ nhân thì con phải xuất chúng”.
Vấn đề nằm ở chỗ xã hội thường áp đặt một kỳ vọng vô hình nhưng tàn nhẫn lên con cái của những người nổi tiếng. Khi họ chỉ sống một cuộc đời bình thường, họ bị coi là “không xứng”, “thua kém”, hoặc “lãng phí di sản”. Nhưng thực ra, được sống một cuộc đời bình thường, lành mạnh, không bị ám ảnh bởi việc phải vượt qua cái bóng của cha mẹ, đã là một thành tựu rất lớn. Không phải ai sinh ra cũng có nghĩa vụ trở thành biểu tượng. Không phải ai cũng phải gánh trên vai lịch sử của người đi trước.
Thiên tài thường là những cá thể dị biệt, cô độc, thậm chí đau khổ. Không có gì đảm bảo, và cũng không có gì cần thiết, rằng con cái họ phải tiếp tục gánh lấy sự dị biệt ấy. Nhân loại cần những Einstein để mở ra chân trời mới của tri thức, nhưng cũng cần hàng triệu con người bình thường để giữ cho thế giới này vận hành, ổn định và nhân văn.
Và tôi vẫn luôn nghĩ rằng, nếu những con người ấy sống trong thời đại mạng xã hội hôm nay, có lẽ họ cũng sẽ phải hứng chịu búa rìu dư luận khắc nghiệt không kém gì Brooklyn Beckham, con trai của David Beckham, đang phải đối mặt trong một kỷ nguyên nơi sự so sánh, phán xét công khai và áp lực danh tiếng đã trở thành một dạng bạo lực tinh thần được bình thường hóa.
Bởi sau tất cả, được trả lại quyền cơ bản nhất của con người – QUYỀN ĐƯỢC LÀ CHÍNH MÌNH, không phải là bản sao của BẤT CỨ AI kể cả đó là cha mẹ ruột của mình – có lẽ mới là di sản quý giá nhất mà bất kỳ bậc cha mẹ nào cũng có thể để lại cho con cái họ.
Xem thêm:
- Gìn giữ bình yên cho con từ những ký ức buồn
- Lo mất đất không cho mẹ… tái giá
- Gọn gàng căn bếp đón năm mới
